{"id": "23", "type": "concept", "uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/stijlen_en_culturen/23", "label": "modernisme", "labels": [{"label": "modernisme", "type": "prefLabel", "language": "nl-BE"}, {"label": "nieuwe monumentaliteit", "type": "altLabel", "language": "nl-BE"}], "notes": [{"note": "Modernisten zochten na de Eerste Wereldoorlog een nieuwe, eigentijdse vormentaal en leefcultuur die aansloot op maatschappelijke modernisering en industrialisering, met nadruk op eenvoud, functionaliteit, en authenticiteit. Het modernisme brak bewust met tradities en neostijlen en maakte gebruik van nieuwe technieken (prefabricatie bijvoorbeeld) en nieuwe materialen (beton, glas, staal en vanaf de jaren 1960 sandwichpanelen). \n\nIn modernistische architectuur staat de idee van functionalisme centraal: het ontwerp dient te volgen uit het doel of de functie in plaats van uit historische voorbeelden of het streven naar (sociale) representatie (\u201cform follows function\u201d). Andere basisprincipe zijn \u201clicht, lucht en ruimte\u201d en de relatie tussen binnen en buiten. Architecturaal vertaalt zich dat in grote ramen (bandramen of vloer-tot-plafond), eenvoudige geometrie, strakke horizontale rechte lijnen (soms gecombineerd met afgeronde hoeken), open plattegronden, en het ontbreken van decoratie. \n\nIn Vlaanderen is het modernisme meestal gematigd. Typisch is het zogenaamde baksteenmodernisme dat strakke zakelijkheid verenigt met de materialiteit en regionale uitstraling van baksteen. Ook kunnen interieurs kleurrijk zijn. Vanaf de jaren 1930 ontstaan vooral bij publieke gebouwen meer monumentale vormen van modernisme of een synthese met klassieke stijlen (zie ook modern classicisme). Vanaf eind jaren 1950 krijgt het modernisme vaak een speelser en tactieler karakter (zie ook expo-stijl). Parallel ontstond ook het zogenaamde \u2018corporate\u2019 modernisme, een strakke, effici\u00ebnte en gestandaardiseerde architectuurstijl voor de groeiende bedrijven en instellingen. \n\nEind jaren zestig wordt het functionalistische model in architectuurkringen meer en meer afgewezen (zie laatmodernisme). (interbellum-1970) ", "type": "scopeNote", "language": "nl-BE"}, {"note": "<a href=\"https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/12290\">https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/12290</a>\n\n", "type": "example", "language": "nl-BE"}, {"note": "<a href=\"https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/58649\">https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/58649</a>", "type": "example", "language": "nl-BE"}, {"note": "Modernisme wordt in de inventaris Onroerend Erfgoed gebruikt als een koepelterm die je aan verschillende vormen van modernisme kan toekennen. Wanneer het om een uitgesproken sub-stijl gaat, ken je deze toe (internationale stijl, romantisch kubisme, modern classicisme, expostijl). \n\n", "type": "note", "language": "nl-BE"}, {"note": "14/01/2025: Scope note aangepast en note toegevoegd n.a.v. project 20ste-eeuwse stijlen.", "type": "changeNote", "language": "nl-BE"}], "sources": [{"citation": "HASLINGHUIS E.J. &amp; JANSE H. 2005: <em>Verklarend woordenboek van de westerse architectuur- en bouwhistorie: bouwkundige termen</em>, Leiden. "}, {"citation": "HEYNEN H., LOECKX A., DE CAUTER L. en VAN HERCK K. (ed.) 2001: <em>D\u00e1t is architectuur, sleutelteksten uit de twintigste eeuw</em>, Rotterdam.\n\n"}], "broader": [], "narrower": [{"id": "24", "type": "concept", "uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/stijlen_en_culturen/24", "label": "expo-stijl"}, {"id": "129", "type": "concept", "uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/stijlen_en_culturen/129", "label": "romantisch kubisme"}, {"id": "125", "type": "concept", "uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/stijlen_en_culturen/125", "label": "modern classicisme"}, {"id": "128", "type": "concept", "uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/stijlen_en_culturen/128", "label": "internationale stijl"}], "related": [{"id": "127", "type": "concept", "uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/stijlen_en_culturen/127", "label": "pakketbootstijl"}], "member_of": [{"id": "60", "type": "collection", "uri": "https://id.erfgoed.net/thesauri/stijlen_en_culturen/60", "label": "stijlen"}], "subordinate_arrays": [], "matches": {"exact": ["http://vocab.getty.edu/aat/300021474"]}}