Burgerweeshuis in Amsterdam (1960) van Aldo van Eyck en het Centraal Beheergebouw van Herman Hertzberger in Apeldoorn (1972). (1960 – 1980)"/>
Burgerweeshuis in Amsterdam (1960) van Aldo van Eyck en het Centraal Beheergebouw van Herman Hertzberger in Apeldoorn (1972). (1960 – 1980)"/>
Scopenote(nl-BE): Het structuralisme in de architectuur is een specifieke stroming die eind jaren 1960 opkwam als reactie op het strikt geïnterpreteerde functionalisme en de monotonie van het modernisme.
Een gebouw moet volgens het structuralisme meer zijn dan een optelling van functies, en moet spontane menselijke activiteiten mogelijk maken en sociale contacten bevorderen. Structuralisme werd vooral toegepast in grote gebouwen en stedenbouwkundige gehelen zoals woonwijken. Kenmerkend is dat deze opgebouwd zijn uit kleinere modulaire eenheden, meestal van dezelfde vorm, die zich op één of andere manier herhalen, vaak met een grid- of celstructuur die verder uitgebreid kan worden, en die gemeenschappelijke ruimtes omvat. Een groot gebouw kan ook ontworpen zijn als een stad met binnenstraten en ‘pleinen’ voor spontane ontmoetingsmogelijkheden. Bij wijkontwerpen worden woningen als basiseenheid gezien en geclusterd volgens sociale patronen van ontmoeting en samenleven. Menselijke maat (kleinschaligheid) en ruimtelijke flexibiliteit (meervoudig gebruik) staan centraal. De vormgeving is vaak brutalistisch, maar niet altijd.
Het begrip structuralisme vindt zijn oorsprong in de taalkunde en antropologie, met invloedrijke denkers zoals Ferdinand de Saussure en Claude Lévi-Strauss. Structuralisme heeft te maken met structuur, maar evenzeer met vrijheid voor de gebruikers en openheid naar de toekomst. In de architectuur werd het structuralisme voor het eerst toegepast in Nederland en Frankrijk in de jaren 1950 en 1960. De meest iconische voorbeelden zijn het Burgerweeshuis in Amsterdam (1960) van Aldo van Eyck en het Centraal Beheergebouw van Herman Hertzberger in Apeldoorn (1972). (1960 – 1980)
sources
HERTZBERGER H. 2014: Architectuur en structuralisme: Speelruimte en spelregels, Rotterdam.
VAN HERCK K., LOECKX A. 2001: De queeste van de architectuursemiotiek, in HEYNEN H., e.a., (eds.), Dát is architectuur, sleutelteksten uit de twintigste eeuw, Rotterdam, 801-817.